Newsletter/ Obserwator TEPP, marzec 2026
Newsletter/ Obserwator TEPP (Transformacji Energetycznej Ponad Podziałami)
marzec 2026
W obecnym numerze znajdują się m.in. ciekawe doniesienia na temat:
- zaostrzenia polityki klimatycznej UE i sporów wokół celów emisji
- wpływu zmian klimatu na rolnictwo i dostępność zasobów wodnych
- postępu OZE i nowych sposobów wykorzystania energii słonecznej
- efektywności energetycznej w budynkach i codziennym zużyciu energii
- nowych programach finansowania transformacji energetycznej
Zapraszam,
Katarzyna Kubiczek
A. Informacje z wybranych działów
1. Klimat i Środowisko
UE chce zaostrzyć cele klimatyczne
Parlament Europejski poparł cel redukcji emisji gazów cieplarnianych o 90% do 2040 r., mimo wątpliwości co do osiągnięcia wcześniejszego celu 55% do 2030 r. Nowe przepisy przewidują większą elastyczność m.in. poprzez kredyty węglowe i dostosowanie wymagań dla sektorów gospodarki. Decyzja budzi kontrowersje – jedni widzą w niej konieczny krok w stronę neutralności klimatycznej, inni obawiają się kosztów i spadku konkurencyjności europejskiej gospodarki.
https://300gospodarka.pl/news/nowy-etap-celu-klimatycznego-ue
2. Energetyka
Rusza fala przetargów dla pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce
Polskie Elektrownie Jądrowe planują ogłoszenie 43 przetargów do końca 2026 r. w ramach budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Lubiatowie-Kopalinie. Inwestycja obejmuje m.in. infrastrukturę techniczną, badania środowiskowe oraz przygotowanie zaplecza budowy w kilku lokalizacjach. Pierwszy blok elektrowni ma zostać uruchomiony w 2036 r.
https://green-news.pl/4572-polska-elektrownia-jadrowa-szykuje-sie-do-startu-rusza-fala-zamowien-dla-elektrowni-w-choczewie
Globalny kryzys energetyczny coraz bliżej?
Cieśnina Ormuz to kluczowy szlak, przez który przepływa ok. 20% światowych dostaw ropy i LNG, co czyni go jednym z najważniejszych punktów globalnej energetyki. Eksperci ostrzegają, że zakłócenia w tym regionie mogą wywołać kryzys większy niż szoki naftowe z XX wieku. Skutkiem mogą być gwałtowne wzrosty cen paliw, inflacja i poważne problemy dla gospodarki na całym świecie.
https://natemat.pl/645040,200-dolarow-za-barylke-ropy-ekspertka-z-osw-jest-gorzej-niz-70-lat-temu
a) OZE
Panele PV degradują się wolniej niż myślano
Nowe badania pokazują, że panele fotowoltaiczne degradują się wolniej, niż dotąd zakładano – ich wydajność spada tylko o ok. 0,5–0,6% rocznie. Oznacza to dłuższą i bardziej opłacalną produkcję energii, szczególnie w mniejszych instalacjach dachowych. Na tempo zużycia wpływają m.in. warunki środowiskowe, takie jak temperatura i jakość powietrza.
https://globenergia.pl/niemiecka-fotowoltaika-w-zaskakujaco-dobrej-kondycji-panele-psuja-sie-wolniej-niz-zakladano/
Wielka Brytania stawia na energię słoneczną z balkonów
W obliczu napięć na rynku paliw Wielka Brytania przyspiesza rozwój bezpieczeństwa energetycznego, stawiając m.in. na fotowoltaikę balkonową typu plug-in, dostępną także dla mieszkańców bloków. Rozwiązanie inspirowane doświadczeniami Niemiec ma ułatwić korzystanie z energii słonecznej osobom, które dotąd były wykluczone z korzystania z instalacji PV. Aby ograniczyć zależność od paliw kopalnych i obniżyć koszty energii rząd wspiera transformację poprzez inwestycje w OZE i programy modernizacyjne.
https://www.gramwzielone.pl/energia-sloneczna/20354030/brytyjczycy-maja-sposob-na-kryzys-energetyczny-stawiaja-na-fotowoltaike-plug-in
b) efektywność energetyczna
Poprawa efektywności energetycznej w szkołach artystycznych
Szkoły artystyczne w Polsce otrzymają wsparcie na modernizację energetyczną w ramach projektu realizowanego przez NFOŚiGW. Inwestycja o wartości ponad 120 mln zł (w tym 70 mln zł z UE) zakłada do 2029 r. m.in. instalację OZE, termomodernizację budynków oraz modernizację systemów ogrzewania i oświetlenia w 29 placówkach. Dzięki temu zmniejszy się zużycie energii i emisja CO₂, a szkoły obniżą koszty i poprawią warunki nauki.
https://www.gramwzielone.pl/trendy/20353111/szkoly-artystyczne-z-unijnym-wsparciem-na-modernizacje-energetyczna
Nowe standardy dla energooszczędnych domów
Standard EU30 promuje dom jednorodzinny jako aktywny element systemu energetycznego, który produkuje i magazynuje energię oraz reaguje na sygnały z rynku. Organizacje branżowe przygotowały podręcznik dobrych praktyk, który ma pomóc projektować budynki zgodne z przyszłymi wymaganiami unijnymi i standardem zeroemisyjnym. EU30 wprowadza bardziej rygorystyczne wytyczne niż obecne przepisy, m.in. w zakresie efektywności energetycznej, wentylacji i szczelności budynków.
https://www.gramwzielone.pl/dom-energooszczedny/20352678/dom-aktywnym-uczestnikiem-rynku-energii-branza-przedstawia-standard-eu30
c) transport
Samochody elektryczne jako mobilne magazyny energii
Samochody elektryczne przestają być wyłącznie środkiem transportu i stają się elementem systemu energetycznego dzięki technologii V2G. Unijne regulacje oraz standardy, takie jak ISO 15118–20 mają umożliwić dwukierunkową komunikację i przepływ energii między pojazdami a siecią. Docelowo miliony aut mogą pełnić rolę mobilnych magazynów energii, stabilizując europejską energetykę i zwiększając bezpieczeństwo dostaw.
https://green-news.pl/4568-baterie-na-kolach-uratuja-siec-ue-planuje-obowiazkowe-v2g-dla-kazdego-elektryka
3. Rolnictwo
Susza w Polsce uderza w rolnictwo i energetykę
Polska zmaga się z coraz częstszymi suszami i niskimi zasobami wody, co stanowi poważne zagrożenie zarówno dla rolnictwa, jak i energetyki. Niedobory wody ograniczają plony w rolnictwie oraz utrudniają działanie elektrowni wymagających dużych ilości wody do chłodzenia. W efekcie rośnie rywalizacja o wodę między rolnictwem, energetyką i mieszkańcami, co zwiększa presję na dostępne zasoby.
https://www.onet.pl/informacje/odpowiedzialny-inwestor/bez-wody-nie-bedzie-tez-pradu-powazny-problem-polski/1v19w0w,0666d3f1
B. Nowe koncepcje, nowe technologie energetyczne, innowacje
Przełomowe magazynowanie energii dla prosumentów
Norweski start-up Photoncycle rozwija innowacyjny system, który pozwala magazynować energię z fotowoltaiki przez miesiące dzięki wykorzystaniu wodoru i magazynowania chemicznego. Nadwyżki letnie są przekształcane i przechowywane (np. jako amoniak), by zimą odzyskać je jako prąd i ciepło. Innowacyjne rozwiązanie może rozwiązać problem sezonowości energii słonecznej. Dodatkowo firma planuje model subskrypcyjny łączący PV, magazyn i zarządzanie energią, obniżając barierę wejścia dla użytkowników.
https://globenergia.pl/magazyn-wodoru-zamiast-magazynu-energii-nowe-rozwiazanie-dla-prosumentow/
Krok bliżej ku taniej i czystej energii
Nowozelandzka firma OpenStar Technologies ogłosiła przełom w pracach nad fuzją jądrową, utrzymując plazmę o temperaturze ponad miliona stopni w eksperymentalnym reaktorze „Junior”. Zastosowanie lewitującego magnesu nadprzewodzącego pokazuje, że możliwe jest stabilniejsze i tańsze podejście niż w tradycyjnych konstrukcjach. Choć do praktycznej produkcji energii jeszcze daleko, osiągnięcie to przybliża wizję taniego, czystego i niemal nieograniczonego źródła energii.
https://geekweek.interia.pl/styl-zycia/ciekawostki/news-nowa-zelandia-oglosila-historyczny-przelom-w-rozwoju-energii,nId,23187826
Nowy przełom w fotokatalizie
Naukowcy odkryli, że niewielkie zmiany w strukturze fotokatalizatorów, np. dodanie odpowiednich jonów metali, mogą znacząco zwiększyć ich zdolność do przekształcania światła słonecznego w energię chemiczną. Lepsze zrozumienie tych materiałów pozwala skuteczniej projektować katalizatory wykorzystywane w reakcjach napędzanych światłem, takich jak rozkład wody czy przekształcanie dwutlenku węgla w użyteczne związki chemiczne. Dzięki temu rozwój technologii wykorzystujących energię słoneczną do produkcji paliw i surowców może znacząco przyspieszyć.
https://www.chip.pl/2026/03/fotowoltaika-energia-sloneczna-przekstalcanie
C. Regulacje prawne
Polska chce reformy ETS
Polska apeluje o reformę systemu ETS, dostosowaną do realiów gospodarczych i sytuacji międzynarodowej. Rząd chce m.in. odroczenia i dobrowolnego wdrażania ETS2 do 2030 r., zwiększenia bezpłatnych uprawnień dla przemysłu oraz wsparcia dla ciepłownictwa i inwestycji modernizacyjnych. Celem działań ma być ograniczenie kosztów dla firm i wzmocnienie ich konkurencyjności.
https://300gospodarka.pl/news/polska-chce-przebudowy-ets-przemysl-ma-zyskac-czas-i-nizsze-koszty
D. Finansowanie
Dopłaty do magazynów energii dla prosumentów
Rząd zapowiada uruchomienie programu dopłat do magazynów energii i ciepła dla prosumentów (budżet ok. 1 mld zł), oferując wsparcie nawet do 16 tys. zł. Celem jest zwiększenie autokonsumpcji energii z fotowoltaiki, poprawa stabilności systemu oraz wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego. Program wpisuje się w szerszy strumień inwestycji finansowanych m.in. z EU ETS, obejmujących także rozwój OZE, termomodernizację oraz modernizację infrastruktury energetycznej.
https://globenergia.pl/sa-pieniadze-na-magazyny-energii-dla-prosumentow-dotacja-ruszy-w-tym-roku/
E. Nowe grupy w sektorze OZE
1. Osoby indywidualne
Zielone kompetencje napędzają rynek pracy
Zapotrzebowanie na zielone kompetencje rośnie w UE szybciej niż ogólne zatrudnienie, a w Polsce już co trzecia oferta pracy wymaga umiejętności związanych z ESG i zrównoważonym rozwojem. Jednocześnie firmy mają trudności ze znalezieniem pracowników z takimi kwalifikacjami, co zaczyna ograniczać ich rozwój i konkurencyjność. W odpowiedzi rośnie znaczenie szkoleń i programów wsparcia finansowanych m.in. z funduszy UE, które mają przyspieszyć rozwój tych umiejętności.
https://300gospodarka.pl/300klimat/zielone-kompetencje-rynek-pracy-zmienia-sie-szybciej-niz-dostepne-umiejetnosci
Jak obniżyć rachunki za prąd bez inwestycji?
Zmiana taryfy prądu na G12 lub G12w oraz niewielka zmiana codziennych nawyków mogą wyraźnie obniżyć rachunki bez dodatkowych inwestycji. W zależności od zużycia energii oszczędności mogą wynieść nawet ponad 1000 zł rocznie, a największe korzyści osiągają gospodarstwa z pompą ciepła. Kluczem jest korzystanie z energii w tańszych godzinach, co pozwala znacząco zmniejszyć koszty.
https://globenergia.pl/chcesz-placic-mniej-za-prad-zmien-taryfe-i-oszczedzaj-nawet-1000-zl-rocznie/
2. Samorządy, miasta i województwa
Czy będzie Strefa Czystego Powietrza w Katowicach?
Katowice planują wprowadzenie Strefy Czystego Transportu, która ma obowiązywać od 29 czerwca 2026 r. Strefa obejmie tylko niewielki fragment centrum miasta i przewiduje szerokie wyjątki dla mieszkańców. Organizacje społeczne i prawnicy krytykują projekt jako niewystarczający, wskazując, że nie obejmuje obszarów z przekroczeniami norm jakości powietrza i może być sprzeczny z przepisami. W efekcie Strefa Czystego Transportu w obecnym kształcie prawdopodobnie nie przyniesie realnej poprawy jakości powietrza w regionie.
https://300gospodarka.pl/300klimat/strefa-czystego-transportu-w-katowicach-pod-ostrzalem-to-kompromitacja
Nowe wsparcie doradcze dla samorządów
NFOŚiGW uruchamia pilotaż programu ELENA, który zapewni doradztwo dla samorządów i spółek ciepłowniczych w przygotowaniu inwestycji energetycznych. Inicjatywa, wspierana przez Europejski Bank Inwestycyjny, obejmie m.in. audyty, dokumentację i pomoc w pozyskiwaniu finansowania dla modernizacji budynków i systemów ciepłowniczych. Program ma przyspieszyć transformację energetyczną, obniżyć koszty oraz poprawić jakość powietrza.
https://300gospodarka.pl/300klimat/nfosigw-uruchamia-pilotaz-elena
3. Inni: mali i średni przedsiębiorcy, sektor edukacji, szkolnictwa wyższego i instytutów badawczych, organizacje pozarządowe, itp.
Spółdzielnie energetyczne: tańsza energia i większa niezależność
Spółdzielnie energetyczne jeszcze niedawno były niszowym rozwiązaniem, jednak dziś ich liczba wzrosła do ok. 670, a tempo wzrostu przekroczyło 900% w dwa lata. Umożliwiają one grupom podmiotów wspólne wytwarzanie i zużywanie energii z odnawialnych źródeł, w modelu rozliczeń zbliżonym do dawnego net-meteringu. Działając jako lokalne systemy energetyczne, pozwalają ograniczyć koszty zakupu energii i zwiększyć niezależność energetyczną swoich członków.
https://globenergia.pl/w-ten-sposob-mozesz-przejsc-na-net-metering-czyli-o-spoldzielniach-energetycznych/
F. Monitoring transformacji energetycznej
1. Rekordy OZE
Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii w Polsce
Polska energetyka osiągnęła przełom – w 2025 r. udział OZE w mocy zainstalowanej przekroczył 50%, a w produkcji energii 31%. W ciągu pięciu lat moc instalacji OZE wzrosła ponad trzykrotnie, a produkcja energii niemal się podwoiła. Oznacza to, że już co trzecia kilowatogodzina w Polsce pochodzi z odnawialnych źródeł, potwierdzając dynamiczną transformację sektora.
https://www.gov.pl/web/klimat/polska-osiaga-50-mocy-z-oze--historyczny-przelom
2. Wygaszanie energetyki paliw kopalnych w Polsce, Europie i na świecie
Powolne wypieranie paliw kopalnych w transporcie
W Norwegii coraz więcej samochodów elektrycznych powoduje wyraźny spadek popytu na paliwa – sprzedaż benzyny i diesla zmalała o prawie 10% w ciągu dwóch lat. Najbardziej widoczny spadek dotyczy diesla, co jest dowodem na stopniowe wypieranie tradycyjnych paliw kopalnych z codziennego transportu. W perspektywie kolejnych lat elektromobilność działa jako kluczowy czynnik systemowego ograniczania wykorzystania paliw kopalnych, zmieniając strukturę całego rynku energetycznego.
https://green-news.pl/4583-elektromobilnosc-uderza-w-rynek-paliw-norwegia-pokazuje-jak-szybko-znika-popyt-na-rope
Przygotowała:
Katarzyna Kubiczek, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA
Redakcja:
Radosław Gawlik, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA
| 
