Newsletter/ Obserwator TEPP, październik 2026
Newsletter/ Obserwator TEPP (Transformacji Energetycznej Ponad Podziałami)
październik 2026
W obecnym numerze znajdują się m.in. ciekawe doniesienia na temat:
• potrzeby przygotowania Polski na skutki zmian klimatu,
• planów wydobycia ropy i gazu na Bałtyku,
• faktów i mitów dotyczących energetyki wiatrowej
• innowacji w transporcie niskoemisyjnym, w tym technologii V2G i statków napędzanych zielonym amoniakiem,
• nowych regulacji unijnych dotyczących obowiązku montażu fotowoltaiki oraz reformy systemu EU ETS.
Zapraszam,
Katarzyna Kubiczek
A. Informacje z wybranych działów
1. Klimat i Środowisko
Bezpieczeństwo klimatyczne to bezpieczeństwo narodowe
Polska Akademia Nauk wskazuje, że susze, upały, powodzie i utrata zasobów naturalnych zagrażają nie tylko środowisku, ale także gospodarce, zdrowiu i bezpieczeństwu państwa. W rekomendacjach proponuje m.in. testy odporności kluczowych sektorów na ryzyka klimatyczne, poprawę bezpieczeństwa wodnego oraz ochronę i odbudowę ekosystemów. PAN postuluje również uwzględnienie zagrożeń klimatycznych w planowaniu strategicznym, zarządzaniu kryzysowym i polityce obronnej.
https://green-news.pl/4815-klimat-wchodzi-do-systemu-bezpieczenstwa-kraju-pan-polska-musi-sie-przygotowac
2. Energetyka
Magazyny energii w Polsce osiągnęły moc 1,3 GW
Wg. danych Polskich Sieci Elektroenergetycznych na 1 października bateryjne magazyny energii w Polsce osiągnęły łączną moc 1,3 GW i pojemność 3 GWh. Rozwój tego sektora wspiera transformację energetyczną, umożliwiając magazynowanie nadwyżek energii i oddawanie ich w okresach większego zapotrzebowania, co zwiększa elastyczność systemu z rosnącym udziałem OZE. W Polsce planowane są m.in. wielkoskalowe magazyny Kamionka i Mieczysławów o łącznej mocy 300 MW i pojemności 1,2 GWh, a magazyn Nowe Czarnowo I rozpoczął już świadczenie usług na rzecz krajowego systemu elektroenergetycznego.
Komentarz Redakcji:
Nadwyżki energii z OZE nadal są marnowane, jednak ruszyły już inwestycje w wielkoskalowe magazyny bateryjne. Stanowią one istotny element transformacji energetycznej i ważne uzupełnienie odnawialnych źródeł energii, zwiększające elastyczność i efektywność systemu energetycznego.
https://strefabiznesu.pl/nadwyzki-pradu-juz-sie-nie-marnuja-polska-ma-powod-do-zadowolenia/ar/c3p2-29465617
Polska planuje wydobycie ropy i gazu na Bałtyku
Kanadyjska firma Central European Petroleum planuje eksploatację złóż ropy naftowej i gazu ziemnego ok. 6 km od polskiego wybrzeża, w pobliżu Świnoujścia. Wg. szacunków pod dnem Bałtyku znajduje się około 21 mln ton ropy, a wydobycie mogłoby pokrywać do 5% rocznego zapotrzebowania Polski na ten surowiec. Plany budzą sprzeciw po niemieckiej stronie wyspy Uznam, gdzie władze i organizacje ekologiczne ostrzegają przed ryzykiem dla ekosystemu Bałtyku i turystyki. Rozpoczęcie eksploatacji planowane jest na 2030 r., pod warunkiem uzyskania wymaganych pozwoleń.
https://dorzeczy.pl/ekonomia/954700/polska-odkryla-ogromne-zloza-ropy-niemcy-bija-na-alarm-i-chca-zablokowac-wydobycie.html
a) OZE
Fakty i mity o elektrowniach wiatrowych – co warto wiedzieć?
Wokół energetyki wiatrowej narosło wiele mitów dotyczących hałasu, infradźwięków, wpływu na zdrowie i śmiertelności ptaków. Eksperci wyjaśniają, że rzeczywiste oddziaływanie turbin zależy m.in. od ich lokalizacji, parametrów technicznych i warunków środowiskowych, a potencjalne zagrożenia można ograniczać poprzez odpowiednie planowanie i monitoring. Kluczowe jest rzetelne ocenianie zarówno kosztów środowiskowych, jak i korzyści, takich jak czystsze powietrze, większe bezpieczeństwo energetyczne i dodatkowe wpływy do budżetów gmin.
https://www.onet.pl/informacje/odpowiedzialny-inwestor/czego-naprawde-boimy-sie-w-wiatrakach-naukowiec-odpowiada/fvzzd0l,0666d3f1
b) efektywność energetyczna
Nowe Warunki Techniczne dla domów odroczone
Nowe Warunki Techniczne (WT 2026), które miały wejść w życie 20 września, zostały odroczone, a przez najbliższe 18 miesięcy mają obowiązywać dotychczasowe przepisy. Projekt zakładał utrzymanie maks. wskaźnika energii pierwotnej na potrzeby ogrzewania, wentylacji i ciepłej wody (EPH+W) na poziomie 70 kWh/(m²·rok) dla domów jednorodzinnych, a od 2030 r. obniżenie go do 63 kWh/(m²·rok). Na efektywność energetyczną budynków wpływają m.in. izolacja, źródło ciepła i wentylacja, dlatego pompy ciepła oraz rekuperacja mogą pomóc ograniczyć zużycie energii.
https://www.gramwzielone.pl/trendy/20380521/warunki-techniczne-dla-domow-odroczone-co-z-wymaganiami-dotyczacymi-energii
Efektywność energetyczna budynków zagrożona?
Unijna kontrola 106 próbek materiałów termoizolacyjnych wykazała, że 73% miało co najmniej jedną niezgodność, a w 32% zbadanych próbek nie potwierdzono deklarowanego oporu cieplnego. Nieprawidłowości dotyczyły również reakcji na ogień oraz dokumentacji i oznakowania produktów, co może wpływać zarówno na efektywność energetyczną budynków, jak i bezpieczeństwo pożarowe. Przed zakupem izolacji warto sprawdzić oznakowanie CE, deklarację właściwości użytkowych oraz parametry cieplne i klasę reakcji na ogień.
https://www.gramwzielone.pl/dom-energooszczedny/20381183/73-proc-probek-materialow-izolacyjnych-w-badaniu-ue-z-uchybieniami-kontrole-objely-tez-polske
c) transport
Mercedes-Benz uruchamia V2G - nawet 500 euro rocznego bonusu
Mercedes-Benz wraz z The Mobility House Energy uruchamia w Niemczech usługę dwukierunkowego ładowania MB.CHARGE Home Pro Intelligent, która pozwala samochodom elektrycznym oddawać energię do sieci w ramach technologii Vehicle-to-Grid (V2G). Właściciele mogą otrzymać 0,1175 euro za każdą godzinę podłączenia auta do dwukierunkowego wallboxa, co przy 12 h dziennie ma przynosić około 500 euro dochodu rocznie. Usługa początkowo obejmie wybrane modele Mercedesa.
https://www.gramwzielone.pl/auto-ekologiczne/20382169/elektryczne-mercedesy-beda-mogly-zasilac-domy-i-siec-ile-mozna-na-tym-zarobic
Statek towarowy napędzany zielonym amoniakiem
Statek Mineral Europa, pierwszy na świecie masowiec napędzany amoniakiem, pomyślnie zakończył próby morskie i wyruszył w pierwszy rejs do Australii. Zielony amoniak, produkowany z wody i powietrza przy wykorzystaniu OZE, może ograniczyć emisje gazów cieplarnianych o ponad 90% w porównaniu z olejem napędowym. Armator CMB.TECH planuje do 2029 r. odebrać 21 statków wykorzystujących tę technologię, rozwijając niskoemisyjny transport morski i ograniczając zależność od paliw kopalnych.
https://www.gramwzielone.pl/transport/20381306/piata-era-zeglugi-wlasnie-sie-rozpoczela-pierwszy-masowiec-napedzany-amoniakiem-zakonczyl-testy
3. Rolnictwo
Pierwsza rolnicza biometanownia uruchomiona w Komorowie
25 września otwarto w Komorowie pierwszą rolniczą biometanownię przyłączoną do sieci dystrybucyjnej Polskiej Spółki Gazownictwa (PSG), której przygotowanie i budowa trwały cztery lata. Instalacja Agro-Biogas wykorzystuje 58,6 tys. ton obornika i gnojowicy rocznie, a po osiągnięciu pełnej wydajności ma produkować około 20 GWh biometanu rocznie. Projekt wspierają m.in. PSG, Axpo i BOŚ Bank, a operator zapowiada przyłączenie kolejnych ośmiu biometanowni w przyszłym roku.
https://magazynbiomasa.pl/pierwsza-w-polsce-biometanownia-rolnicza-uruchomiona/
B. Nowe koncepcje, nowe technologie energetyczne, innowacje
Przemysł stawia na gospodarkę obiegu zamkniętego - odpady stają się źródłem energii
Coraz więcej zakładów przemysłowych wdraża rozwiązania gospodarki o obiegu zamkniętym, przekształcając odpady w biometan, odzyskując ciepło i ponownie wykorzystując surowce. Przykładem jest fabryka Toyoty w walijskim Deeside, gdzie biometan z odpadów pozwala ograniczyć emisje CO₂ o blisko 3 tys. ton rocznie, a aluminium ze zużytych felg trafia do produkcji nowych elementów silników. Podobne rozwiązania rozwijane w Europie i Polsce pokazują, że odzysk energii i materiałów staje się ważnym kierunkiem transformacji przemysłu, pomagając ograniczać emisje i koszty produkcji.
https://swiatoze.pl/fabryki-zaczynaja-wykorzystywac-wlasne-odpady/
Najwyższy wiatrak świata może wesprzeć produkcję zielonego wodoru
W niemieckim Schipkau powstała pilotażowa turbina wiatrowa o wysokości 365 m, z wirnikiem umieszczonym 300 m nad ziemią i mocą 3,8 MW. Projekt ma sprawdzić, czy silniejszy i bardziej stabilny wiatr na dużej wysokości pozwoli zwiększyć wykorzystanie elektrolizerów i obniżyć koszty produkcji zielonego wodoru. Technologia może umożliwić dodatkową produkcję energii na terenach istniejących farm wiatrowych, jednak jej opłacalność i wpływ na ptaki oraz nietoperze wymagają dalszych badań.
https://globenergia.pl/najwyzszy-wiatrak-swiata-juz-stoi-jego-zadanie-to-cos-wiecej-niz-produkcja-pradu/
C. Regulacje prawne
Obowiązek montażu instalacji słonecznych w budynkach
Od 31 grudnia 2026 r. unijna dyrektywa EPBD przewiduje obowiązek instalacji systemów wykorzystujących energię słoneczną w nowych budynkach publicznych i niemieszkalnych o powierzchni użytkowej powyżej 250 m². W kolejnych latach wymogi obejmą także inne budynki publiczne, modernizowane obiekty niemieszkalne oraz nowe budynki mieszkalne. Obowiązek będzie zależał od technicznej wykonalności i opłacalności instalacji, a w Polsce jego wdrożenie wymaga odpowiednich przepisów krajowych.
https://www.gramwzielone.pl/energia-sloneczna/20380732/obowiazek-montazu-fotowoltaiki-wejdzie-31-grudnia-2026-kogo-obejmie
Reforma ETS szansą na przyspieszenie dekarbonizacji polskiego przemysłu
Fundacja Instrat szacuje, że w latach 2010–2024 polski przemysł zaoszczędził około 25 mld zł dzięki darmowym uprawnieniom do emisji CO₂, jednak znaczna część wsparcia trafiła na rekompensaty kosztów energii zamiast na dekarbonizację. W tym czasie emisje przemysłowe spadły zaledwie o 6%, wobec 27% w energetyce. Reforma EU ETS powinna więc łączyć wygaszanie darmowych uprawnień ze zwiększeniem inwestycji w technologie niskoemisyjne w przemyśle, by ograniczać emisje i chronić konkurencyjność polskich firm.
https://energetyka24.com/gospodarka/przemysl/reforma-ets-coraz-blizej-instrat-polski-przemysl-potrzebuje-inwestycji-w-dekarbonizacje
D. Finansowanie
Miliard złotych na przydomowe magazyny energii
NFOŚiGW uruchamia 20 października 2026 r. nabór w programie „Przydomowe Magazyny Energii cz. 2”, którego budżet wynosi 1 mld zł. Dotacje obejmą zakup i montaż magazynów energii elektrycznej, magazynów ciepła oraz falowników hybrydowych, a łączna kwota wsparcia może sięgnąć 19 tys. zł na jeden punkt poboru energii. Choć nabór ma potrwać do 1 października 2027 r., środki mogą wyczerpać się wcześniej, ponieważ o dotacje można ubiegać się również na inwestycje zrealizowane wcześniej - od 1 listopada 2025 r.
https://www.gramwzielone.pl/magazynowanie-energii/20378523/przydomowe-magazyny-energii-dotacje-nabor-2026
E. Nowe grupy w sektorze OZE
1. Osoby indywidualne
TAURON przechodzi na miesięczne rozliczenia prosumentów
Od 1 września 2026 r. wszyscy prosumenci przyłączeni do sieci TAURON otrzymują faktury w cyklu miesięcznym, zamiast co 2, 6 lub 12 miesięcy. Zmiana nie oznacza utraty zgromadzonych nadwyżek – zarówno w net-meteringu, jak i net-billingu można je wykorzystywać na dotychczasowych zasadach przez 12 miesięcy. Po tym czasie w net-meteringu niewykorzystana energia przepada bez rekompensaty, a w net-billingu możliwy jest ograniczony zwrot niewykorzystanych środków.
https://globenergia.pl/rozliczenie-miesieczne-co-stanie-sie-z-depozytem-prosumenckim-i-wirtualnym-magazynem-energii/
2. Samorządy, miasta i województwa
Miejska Górka stawia na wiatr, mimo ogromnych złóż węgla brunatnego
Pod Miejską Górką w Wielkopolsce udokumentowano około 1,5 mld ton węgla brunatnego, a mimo to powstała tam farma wiatrowa Taurona o mocy 190 MW, składająca się z 53 turbin. Przygotowanie inwestycji trwało niemal 20 lat, a w planach są również instalacja PV o mocy około 200 MW i potencjalny magazyn energii. Przedstawiciele branży podkreślają, że obecność wiatraków nie wyklucza automatycznie wykorzystania złóż w przyszłości, a dla samorządu istotne były m.in. wpływy podatkowe i lokalne korzyści gospodarcze.
https://strefabiznesu.pl/postawili-na-wiatraki-choc-pod-gmina-lezy-1-5-mld-ton-wegla/ar/c3p2-29404683
3. Inni: mali i średni przedsiębiorcy, sektor edukacji, szkolnictwa wyższego i instytutów badawczych, organizacje pozarządowe, itp.
Ekologiczna izolacja z Politechniki Wrocławskiej
Naukowcy i studenci Politechniki Wrocławskiej opracowali materiał izolacyjny ze słomy pszennej połączonej grzybnią boczniaka ostrygowatego. Jego właściwości termoizolacyjne są zbliżone do wełny mineralnej, a dodatkową zaletą jest pełna biodegradowalność i lepsza izolacyjność w niższych temperaturach. Największym wyzwaniem pozostaje odporność na wilgoć, dlatego kolejnym etapem badań będzie opracowanie naturalnych powłok ochronnych.
https://www.gramwzielone.pl/dom-energooszczedny/20379625/sloma-grzybnia-boczniaka-zamiast-styropianu-izoluje-welna-mineralna
Firmy potrzebują nowego podejścia do zarządzania kosztami energii
Rosnąca zmienność cen energii, rozwój OZE i magazynów energii sprawiają, że przedsiębiorstwa muszą wyjść poza tradycyjny model zakupu prądu. Kluczowe staje się kompleksowe podejście, uwzględniające profil zużycia, sposób kontraktowania energii, inwestycje we własne źródła i magazyny oraz usługi elastyczności. Dopiero analiza różnych scenariuszy pozwala ocenić, które rozwiązania rzeczywiście obniżą koszty i poprawią efektywność energetyczną firmy.
Komentarz Redakcji:
Obszerny i ciekawy tekst ukazujący złożoność planowania energetycznego w firmach, możliwości związane z elektroprosumeryzmem oraz doborem taryf i modeli zakupu energii. Przedstawia szeroki wachlarz rozwiązań, które często analizowane są wycinkowo, a ich właściwa ocena wymaga fachowego, specjalistycznego wsparcia, szczególnie w obliczu przełomowych zmian zachodzących na rynku energii.
https://wysokienapiecie.pl/121825-energia-w-firmie-czas-na-nowe-podejscie-do-podejmowania-decyzji/
F. Monitoring transformacji energetycznej
1. Rekordy OZE
Rekord OZE w Wielkiej Brytanii
W drugim kwartale 2026 r. odnawialne źródła energii pokryły rekordowe 55,8% brytyjskiej produkcji energii elektrycznej, osiągając 38,3 TWh. Głównym motorem wzrostu była energetyka wiatrowa, która z udziałem 27,9% wyprzedziła elektrownie gazowe (26,8%). Rekordowy wynik OZE osiągnięto dzięki nowym mocom wiatrowym i sprzyjającym warunkom pogodowym, mimo spadku produkcji energii jądrowej i wzrostu zapotrzebowania na prąd.
https://www.gramwzielone.pl/energia-wiatrowa/20380967/rekord-oze-wielka-brytania-energia-gaz
2. Wygaszanie energetyki paliw kopalnych w Polsce, Europie i na świecie
EC Pruszków odchodzi od węgla
W Elektrociepłowni Pruszków zakończył się montaż trzech kotłów na biomasę o mocy cieplnej do 14,9 MW każdy. Uruchomienie instalacji, planowane na IV kwartał 2027 r., pozwoli wyłączyć dwa kotły węglowe i znacząco ograniczyć wykorzystanie węgla.
Dzięki inwestycji emisje CO₂ z produkcji energii elektrycznej i ciepła mają spaść z 368 kg/MWh w 2024 r. do 147 kg/MWh w 2029 r., czyli o około 60%. To ważny etap modernizacji zakładu, który przez 112 lat wykorzystywał wyłącznie węgiel.
https://magazynbiomasa.pl/ec-pruszkow-po-112-latach-spalania-wegla-stawia-na-biomase/
Przygotowała:
Katarzyna Kubiczek, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA
Redakcja:
Radosław Gawlik, Stowarzyszenie Ekologiczne EKO-UNIA
|